Explore the Tibetan language
འབྱེད་སྡུད་ ‘byed sdud
Alternative names: n/a
English names: ornament-inclusion particle
Pronunciation
འབྱེད་སྡུད་ ‘byed sdud:
- chedü (Ütsang dialect)
Overview
The འབྱེད་སྡུད་ <‘byed sdud> is a dependent particle with 11 different forms:
- གམ་ gam
- ངམ་ ngam
- དམ་ dam
- ནམ་ nam
- བམ་ bam
- མམ་ mam
- འམ་ ‘am
- རམ་ ram
- ལམ་ lam
- སམ་ sam
- ཏམ་ tam
Meaning
The term འབྱེད་སྡུད་ <‘byed sdud> is a dvandva compound, i.e. it refers to two separate things: འབྱེད་པ་ <‘byed pa> “analysis” and སྡུད་པ་ <sdud pa> “synthesis”. These are the two main functions of the particle in traditional Tibetan grammar.
The འབྱེད་སྡུད་ <‘byed sdud> particles are used for the following meanings:
- In traditional Tibetan grammar:
- འབྱེད་པ་ <‘byed pa> “analysis”
- e.g. ཕུང་པོ་ནི་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་སམ། ཚོར་བའམ། འདུ་ཤེས་སམ། འདུ་བྱེད་དམ། རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། (STZL)
<phung po ni lnga ste/_gzugs sam/_tshor ba‘am/_’du shes sam/_’du byed dam/_rnam par shes pa’o>
“The aggregates are five in number: matter and feeling and perception and compounders and consciousness.” - e.g. ཡོད་དམ་མེད། (STZL)
<yod dam med>
“Does it exist or not?”
- e.g. ཕུང་པོ་ནི་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་སམ། ཚོར་བའམ། འདུ་ཤེས་སམ། འདུ་བྱེད་དམ། རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། (STZL)
- སྡུད་པ་ <sdud pa> “synthesis”
- e.g. གཟུགས་སམ། ཚོར་བའམ། འདུ་ཤེས་སམ། འདུ་བྱེད་དམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕུང་པོའོ། (STZL)
<gzugs sam/_tshor ba‘am/_’du shes sam/_’du byed dam/_rnam par shes pa ni phung po’o>
“Matter and feeling and perceptions and compounders and consciousness are the aggregates.”
- e.g. གཟུགས་སམ། ཚོར་བའམ། འདུ་ཤེས་སམ། འདུ་བྱེད་དམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕུང་པོའོ། (STZL)
- འབྱེད་པ་ <‘byed pa> “analysis”
Joining
The འབྱེད་སྡུད་ <‘byed sdud> particles are joined as follows:
| After this letter: | Use this particle: | Examples and notes: |
| ག་ g | གམ་ gam | འདུག་གམ། ‘dug gam |
| ང་ ng | ངམ་ ngam | སོང་ངམ། song ngam |
| ད་ d | དམ་ dam | རེད་དམ། red dam |
| ན་ n | ནམ་ nam | ཡིན་ནམ། yin nam |
| བ་ b | བམ་ bam | ཐུབ་བམ། thub bam |
| མ་ m | མམ་ mam | ལམ་མམ། lam mam |
| འ་ ‘ syllables with no suffix letter | འམ་ ‘am | མཐའམ། mtha’am དེའམ། de’am |
| ར་ r | རམ་ ram | ཤོར་རམ། shor ram |
| ལ་ l | ལམ་ lam | གསལ་ལམ། gsal lam |
| ས་ s | སམ་ sam | ཤེས་སམ། shes sam |
| ད་ d (as a post-suffix letter) | ཏམ་ tam | ཕྱིནད་ཏམ། phyind tam (with an explicit ད་དྲག་ <da drag>) ཕྱིན་ཏམ། phyin tam (with an implicit ད་དྲག་ <da drag> |
Abbreviations:
STZL: སི་ཏུའི་ཞལ་ལུང་། <si tu’i zhal lung>